Zondag om middernacht liep een door het Europarlement gestelde deadline af en het zag er in de uren daaraan voorafgaand niet naar uit dat er witte rook zou komen. Donderdag hadden de parlementariërs gewaarschuwd: uiterlijk zondag moest er een akkoord met de Britten liggen.

Vertaald

De onderhandelingsteksten moeten namelijk nog vertaald worden in officiële wetsteksten. „Het gaat waarschijnlijk om 700 tot 800 pagina’s tekst. We moeten wel de kans hebben daar goed naar te kijken”, zegt PvdA-Europarlementariër Kati Piri die in de Brexit-commissie van het parlement zit. „Dit gaat voor decennia onze relatie met het VK bepalen. Dat kun je er niet even doorheen jagen.”

Het Europees Parlement zou vervolgens tussen kerst en Oud&Nieuw kunnen stemmen was het idee, maar waarschijnlijk gaat die ballon dus niet meer op. Mocht er de komende dagen toch nog een akkoord uit de bus rollen dan willen lidstaten dit al voorlopig in werking laten treden, waarna achteraf parlementaire goedkeuring volgt.

Maar bij het Europees Parlement ligt dit gevoelig. „Er ligt een politieke afspraak met de Europese Commissie dat een handelsverdrag niet in werking kan treden zonder parlementaire goedkeuring”, stelt Piri vast. Commissie-president Von der Leyen heeft ook al gezegd dat zij dit zeer onwenselijk vindt. Ze zal het voor moeten leggen aan het Europarlement als ze onder druk van de lidstaten toch deze route wil gaan bewandelen.

Noodmaatregelen

Volgens Piri zou het beter zijn om pakketten noodmaatregelen in te voeren, totdat parlementaire goedkeuring van een akkoord alsnog is afgerond, bijvoorbeeld in de eerste week van januari. Op het gebied van transport, de luchtvaart en visserij heeft het Europees Parlement al door de Europese Commissie voorgestelde noodverbanden goedgekeurd. Hiermee moet worden voorkomen dat in het geval van een no deal op 1 januari bijvoorbeeld landingsrechten vervallen. Voorwaarde is wel dat de Britten dezelfde maatregelen ook omarmen.

De onderhandelingen spitsen zich nu vooral toe op visserij. De EU heeft de Britten aangeboden 25 procent van de visquota in Britse wateren in te leveren, maar het VK wil 60 procent reductie. Als overgangsperiode bood de EU aanvankelijk tien jaar aan, waarna het zakte naar zes jaar. De Britten willen niet verder gaan dan drie jaar.

Speelveld

Op het gebied van het zogeheten gelijke speelveld lijken de partijen elkaar een heel eind genaderd, al zijn er nog problemen met staatssteunregels.

Het VK verliet eind januari de EU, maar zit tot en met 31 december in een overgangsperiode waarin het de Europese regels nog moet volgen. Wordt er geen handelsakkoord gesloten dan gelden vanaf 1 januari de regels van de Wereldhandelsorganisatie met quota en tarieven.

Hoofd-onderhandelaar namens de EU Barnier hield er zondag aan het einde van de dag de moed in. „De EU blijft zich inzetten voor een eerlijke, wederkerige en evenwichtige overeenkomst”, twitterde hij.